इस्त्रायली पंतप्रधानांना हकालपट्टी करण्यासाठी नेतान्याहू विरोधक युती करारावर पोहोचले. (Netanyahu's opposition reached an agreement to oust the Israeli prime minister.)

 इस्त्रायली पंतप्रधानांना हकालपट्टी करण्यासाठी नेतान्याहू विरोधक युती करारावर पोहोचले.

Netanyahu's opposition reached an agreement to oust the Israeli prime minister.

पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्या विरोधकांनी जाहीर केले की त्यांनी नवीन गव्हर्नन्स युती करण्याच्या करारावर पोहोचलो असून, त्यांनी इस्रायली नेत्याला हद्दपार करण्याचा मार्ग मोकळा केला.

पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्या विरोधकांनी बुधवारी जाहीर केले की ते नवीन गव्हर्नन्स युती करण्याच्या करारावर पोहोचले असून, दीर्घकाळ इस्त्रायली नेत्याला हद्दपार करण्याचा मार्ग मोकळा झाला.

विरोधी पक्षनेते यायर लॅपीड आणि त्यांचे मुख्य सहयोगी मित्र नफ्ताली बेनेट यांनी नाट्यमय घोषणा मध्यरात्रीच्या अंतिम मुदतीच्या काही काळापूर्वीच केली आणि अवघ्या दोन वर्षांत इस्त्राईलची सलग पाचवी निवडणूक होऊ शकली.

“हे सरकार सर्व इस्त्राईलमधील नागरिकांसाठी, ज्यांनी या मतात मतदान केले आहे आणि ज्यांनी मतदान केले नाही त्यांच्यासाठी कार्य करेल. ते इस्त्रायली समाजाला एकत्र करण्यासाठी सर्व काही करेल, ”असे लॅपिड म्हणाले.

पुढील आठवड्याच्या सुरूवातीच्या काळात होणार्या मताद्वारे या करारास अद्याप नेसेट किंवा संसदेने मंजूर करणे आवश्यक आहे. जर तसे केले तर लॅपिड आणि इस्त्रायली राजकीय स्पेक्ट्रममध्ये पसरलेल्या विविध भागीदारांमुळे नेतन्याहूची विक्रमी सेटिंग परंतु विभाजनात्मक 12 वर्षांचा नियम संपुष्टात येईल.

भ्रष्टाचाराच्या आरोपावर लढा देताना नेतान्याहू पदावर राहण्यास हतबल असून नवीन युतीला सत्ता ताब्यात घेण्यापासून रोखण्यासाठी येत्या काही दिवसांत सर्वकाही करणे अपेक्षित आहे. तो अपयशी ठरल्यास त्याला विरोधात ढकलले जाईल.

गेल्या महिन्यात गाझा पट्टीमध्ये हमासच्या अतिरेक्यांविरूद्ध 11 दिवस युद्ध लढवताना इस्रायलसाठी हा त्रासदायक काळात हा सौदा झाला होता. तसेच देशभरातील शहरे आणि यहुदी लोक यांच्यात भीषण हिंसाचार झाला होता. देशाला कोरोनाव्हायरसच्या संकटापासून देखील उदयास येत आहे ज्यामुळे गंभीर आर्थिक नुकसान झाले आणि धर्मनिरपेक्ष बहुसंख्य आणि अति-ऑर्थोडॉक्स अल्पसंख्यक यांच्यात तणाव निर्माण झाला.

कराराअंतर्गत लॅपीड आणि बेनेट पंतप्रधानांच्या नोकरीला रोटेशनमध्ये विभाजित करतील.  नेतान्याहूचा माजी सहयोगी बेनेट पहिल्या दोन वर्षांची सेवा देणार आहे, तर लॅपिड अंतिम दोन वर्षांची सेवा देणार आहेत. त्यांची नाजूक युती ही फार काळ टिकेल हे निश्चितच दूर आहे.

 या ऐतिहासिक करारामध्ये एक छोटासा इस्लामी पक्ष म्हणजेच संयुक्त अरब यादीचा समावेश आहे, ज्यामुळे या शासित आघाडीचा भाग होणारा पहिला عرب पक्ष बनला जाईल.

येत्या काही दिवसांत नेतान्याहू यांनी उदयास येणार्या युतीतील कठोर-लाइनरवर दबाव आणत राहण्यासाठी आणि त्यांच्या धार्मिक व राष्ट्रवादीच्या मित्रपक्षांमध्ये सामील होण्यासाठी दबाव कायम ठेवणे अपेक्षित आहे.  नेतन्याहूच्या लिकुड पक्षाचे सदस्य, नेसेट सभापती यारीव लेविन देखील आवश्यक असलेल्या संसदीय मताला विलंब करण्यासाठी आपल्या प्रभावाचा वापर करु शकतात.  नेतान्याहू किंवा लिकुड यांच्याकडून त्वरित कोणतीही प्रतिक्रिया आलेली नाही.

लॅपीडने लेव्हीनला शक्य तितक्या लवकर मतासाठी नेसेट बोलण्याचे आवाहन केले.

गेल्या तीन दशकांत नेतान्याहू इस्त्रायली राजकारणातील सर्वात प्रबळ खेळाडू आहेत -  1990 च्या उत्तरार्धातील पूर्वीच्या कार्यकाव्य व्यतिरिक्त पासून ते पंतप्रधान म्हणून काम करत होते.

गतवर्षी चार अरबी देशांशी करार करणार्‍या राजनैतिक करारासहित अनेक कामगिरीची यादी असूनही, 2019  मध्ये फसवणूक, विश्वासभंग आणि लाच स्वीकारण्याच्या आरोपावरून त्याच्यावर आरोप लावण्यात आल्याने तो ध्रुवीकरण करणारी व्यक्ती ठरला आहे.

गेल्या चार निवडणुकांपैकी प्रत्येक नेतान्याहूच्या राज्यकारभाराच्या स्वास्थ्यावर जनमत म्हणून पाहिले गेले.  आणि प्रत्येकाचा शेवट गतिरोधात झाला, नेतान्याहूचे समर्थक तसेच त्यांचे धर्मनिरपेक्ष, अरब आणि दुबळे विरोधक बहुमताच्या तुलनेत कमी पडले.  गेल्या वर्षी त्याच्या मुख्य प्रतिस्पर्ध्याबरोबर बनलेले एकता सरकार अवघ्या सहा महिन्यांनंतर कोसळले.

नव्या करारासाठी इस्त्रायली राजकीय तारामंडलातील फेरबदल आवश्यक होते.  तीन पक्षांचे नेतृत्व कट्टरपंथी माजी नेतान्याहू मित्रपक्ष करीत आहेत ज्यांचे त्यांच्याशी वैयक्तिक मतभेद होते, तर संयुक्त अरब लिस्टने किंगमेकर म्हणून इतिहास रचला आणि देशाच्या अरब अल्पसंख्यांकांच्या फायद्यासाठी त्याचा फायदा करून घेतला.

“प्रथमच एखादा अरब पक्ष सरकार स्थापनेत भागीदार आहे,” असे पक्षाचे नेते मन्सूर अब्बास म्हणाले.  “या करारामध्ये अरब समाज आणि सर्वसाधारणपणे इस्त्रायली समाजाच्या फायद्यासाठी बर्‍याच गोष्टी आहेत.”

अब्बास यांनी मिळणार्या सवलतींमध्ये दक्षिण इस्त्राईलमधील बेदौइन गावांना कायदेशीर मान्यता देण्याचे करार, अरब शहरे व शहरांमध्ये  अब्ज शेकेल ($9.2 अब्ज डॉलर) गुंतवणूकीची आर्थिक योजना आणि अरब समाजातील हिंसक गुन्हेगारी विरूद्ध लढा देण्याची पंचवार्षिक योजना,  आर्मी रेडिओनुसार.

वृत्तपत्रातील स्तंभलेखक, टीव्ही अँकर आणि लेखक म्हणून यशस्वी कारकीर्दीनंतर 57 वर्षीय लॅपिड यांनी 2013 मध्ये संसदेत प्रवेश केला.  त्याच्या नवीन यश अटीड पक्षाने लॅपिड यांना अर्थमंत्री म्हणून समर्थ पद देऊन यशस्वी धोकेबाजीची मोहीम राबविली.

पण तो आणि नेतान्याहू एकत्र येऊ शकला नाहीत आणि युती त्वरेने कोसळली.  2015 च्या निवडणुकीपासून यश अतीद विरोधी पक्षात आहेत.  हा पक्ष धर्मनिरपेक्ष, मध्यमवर्गीय मतदारांमध्ये लोकप्रिय आहे आणि नेतान्याहूच्या अल्ट्रा-ऑर्थोडॉक्स पक्षांशी घनिष्ट संबंधांची टीका केली जात आहे आणि भ्रष्टाचाराच्या आरोपासाठी पंतप्रधानांनी राजीनामा द्यायला हवा होता.

अल्ट्रा-ऑर्थोडॉक्स पक्षांनी त्यांच्या धार्मिक संस्थांचे उदार बजेट सुरक्षित करण्यासाठी आणि सक्तीच्या सैन्य सेवेतून सूट मिळविण्यासाठी त्यांच्या बाह्य आकाराच्या राजकीय शक्तीचा बराच काळ वापर केला आहे.  गेल्या वर्षी अनेक अल्ट्रा-ऑर्थोडॉक्स यहुद्यांनी कोरोनाव्हायरस सुरक्षा प्रतिबंधांचे पालन करण्यास नकार दिल्यामुळे त्यांच्याविरूद्ध व्यापक असंतोष वाढला.

   वर्षीय बेनेट हे नेतन्याहूचे माजी अव्वल मदतनीस आहेत ज्यांचा छोटासा यमीना पक्ष धार्मिक आणि राष्ट्रवादी कट्टर लोकांकडे आहे.  राजकारणात प्रवेश करण्यापूर्वी बेनेट एक यशस्वी उच्च तंत्रज्ञ उद्योजक आणि वेस्ट बँक स्थायिक चळवळीचा नेता होता.

 आवश्यक संसदीय बहुमत मिळवण्यासाठी, लॅपिड यांना कमी पक्षात असलेले आठ पक्ष एकत्र आणावे लागले.

 त्यांच्या भागीदारांमध्ये पॅलेस्टाईनच्या स्वातंत्र्याचे समर्थन करणारे डावे-पक्ष आणि पॅलेस्टाईन लोकांना मोठ्या सवलतीस विरोध दर्शविणारे आणि वेस्ट बँकच्या वसाहतीस पाठिंबा देणारे तीन कट्टरपंथी पक्षाची एक जोडी समाविष्ट आहे.  संरक्षणमंत्री बेनी गॅन्ट्झ यांच्या अध्यक्षतेखाली असलेल्या लॅपिडस् यश अटीड आणि ब्लू अँड व्हाईट आणि संयुक्त अरब यादी उर्वरित सदस्य आहेत.

 युती सदस्यांना आशा आहे की नेत्यान्याहू यांच्याविषयीची त्यांच्यातील वैमनस्यता काही सामान्य जागा शोधण्यासाठी पुरेशी प्रोत्साहन देईल.

 

 “आज आम्ही यशस्वी झालो.  आम्ही इतिहास रचला, ”असे बोलणारे कामगार कामगार पक्षाचे नेते मेरव मायकेल म्हणाले.

 

 संसदेच्या समिती बनविण्याबद्दल कामगार आणि यमीना यांच्यात भांडणे होत असताना वाटाघाटी तारांवर गेली.

 या आठवड्याच्या सुरूवातीला, बेनेट यांनी युती चर्चेत सामील होणार असल्याचे सांगितले तेव्हा ते म्हणाले की, प्रत्येकाने तडजोड करावी लागेल आणि स्वप्नांचा काही भाग सोडून द्यावा लागेल.

 

सरकार स्थापन करण्यासाठी पक्षाच्या नेत्याला 120 जागांच्या संसदेत -61 जागांच्या बहुमताचा पाठिंबा मिळविणे आवश्यक आहे.  कोणताही एक पक्ष स्वतःह बहुमतावर नियंत्रण ठेवत नसल्याने सहसा लहान भागीदारांसह युती बांधली जातात.  सध्याच्या संसदेत विविध आकारांचे तेरा पक्ष आहेत.

 

 सर्वात मोठ्या पक्षाचे नेते म्हणून नेतान्याहू यांना युती स्थापनेसाठी देशाच्या आघाडीच्या अध्यक्षांनी प्रथम संधी दिली.  परंतु आपल्या पारंपारिक धार्मिक आणि राष्ट्रवादी मित्रपक्षांसह ते बहुमत मिळविण्यात अक्षम होते.

 नेतान्याहू यांनी सरकार स्थापनेत अपयश आल्यानंतर लॅपीडला युती करण्यासाठी चार आठवडे दिले.  मध्यरात्री ती विंडो कालबाह्य होणार होती.

 

 अशा वेगळ्या भागीदारांचा समूह एकत्रित करण्यासाठी लॅपिडला आधीपासूनच एक कठीण आव्हान आहे.  परंतु त्यानंतर 10 मे रोजी गाझा पट्टीमध्ये हमासच्या अतिरेक्यांविरूद्ध युद्ध सुरू झाले. युद्धाच्या वेळी इस्रायली शहरांमध्ये अरब-ज्यू लोकांच्या जमाव हिंसाचाराच्या उद्रेकाबरोबर युद्धाच्या चर्चेला स्थगिती मिळाली.

 

 परंतु 21 मे रोजी युद्धविराम संपल्यानंतर वाटाघाटी पुन्हा सुरू झाल्या आणि लॅपिडने करार मोर्चासाठी धाव घेतली.  रविवारी बेनेटने विरोधी युतीमध्ये सामील होण्याचे मान्य केले तेव्हा तो रविवारी यशस्वी झाला.